Lucjan Pawłowski
Lublin University of Technology

Streszczenie

Człowiek współczesny dzięki rozwojowi techniki i technologii jest zdolny praktycznie do dowolnego przekształcania świata, nie wyłączając jego zagłady. Jeśli zatem obserwuje się narastający kryzys ekologiczny to jego przyczyny należy doszukiwać się w dominującym obecnie modelu społeczno-ekonomicznym opartym na idei liberalnego kapitalizmu, w którym dominującą pozycje zajęły międzynarodowe korporacje. Osłabione przez Prezydenta R. Regana i premier M. Thatcher związki zawodowe nie są w stanie równoważyć siły tych korporacji. W konsekwencji w większości krajów lawinowo rosną nierówności. Zachodzące przemiany zostały zilustrowane na przykładzie zaopatrzenie w energie. Rozwój niekontrolowanego rynku biopaliw doprowadził do 2,5-krotnego wzrostu cen żywności w sytuacji kiedy ponad 1 mld ludzi głoduje. Zakładane wielkoobszarowe plantacje roślin przeznaczonych na biopaliwa, przyczyniają się do poważnych negatywnych zmian w środowisku w krajach rozwijających się. Co gorsze ich stosowanie w większości przypadków nie przyczynia się do redukcji emisji CO2.

Słowa kluczowe:
zrównoważony rozwój, kryzys ekologiczny, kryzys społeczny, polityka energetyczna, efekt cieplarniany

Where Is the World Heading? Social Crisis Created by Promotion of Biofuels and Nowadays Liberal Capitalism

Keywords:
sustainable development, ecological crisis, social crisis, energetical policy, greenhouse effect

Pełny text / Full text
PDF (English)


mnisw m 
Zadanie Czasopismo, Annual Set The Environment Protection Volume 17. Year 2015 (wersja elektroniczna) dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Katarzyna Ławińska, Remigiusz Modrzewski, Piotr Wodziński
Politechnika Łódzka

Abstract
This paper is devoted to drum and vibrating screens and addresses their possible application in the process of screening municipal and mineral waste. The basis for this article are conclusions from a relevant research that has been conducted for many years at the Department of Process Equipment of the Lodz University of Technology.
The authors describe the principles of operation and significant parameters of the presented screening machines. They describe the deposit movement in the screen drum, specify critical velocity and rotational speed for the drum dimensions between 0.5 and 3.0 m and discuss the power and capacity of the presented machinery. The paper involves basic types of drum screens, however, new designs of the equipment are proposed. Those new designs include machines equipped with cone and cascade sieves. The advantage of such solutions is that particulate material can be screened along the sieve with a zero inclination of the sieve axis. Furthermore, drums can take the form of prisms with regular polygonal bases. Drums designs enable the use of equipment facilitating the screening process. Examples of such solutions include a movable cross used for cleaning sieve holes and, in the case of very fine particulate materials, the use of blow-in inside the screen drum. Drum screens provide for both dry and wet operation. Screening efficiency in industrial drum screens for rock is 40–60%.
Another group of equipment that should be used in processing mineral waste are screens with flat sieves. They have been used for many years in the processing of minerals and the multitude of their designs provides for new opportunities for other branches of industry. A single-plane screen is a good solution for screening waste. The sieve of this screen performs a plane motion of any trajectory shape. Another type of equipment that can be used for segregating waste is an elliptical bi-axial screen. This machine enables the shaping of the screen motions trajectory in a vibrating motion. Both screens may be horizontal, as the arrangement of the power transmission system provides for the movement of the material layer on a horizontal sieve. Bi-axial vibrational screens driven with rotating (bi-axial) vibrators in various designs are currently the most common ones. An example of a modern screening machine is a membrane screen in which only the sieve, and not the entire riddle, moves.
Special methods and equipment are used for the screening of fine and very fine particulate materials that are supposed to intensify the screening process. One of the examples is the use of additional sieves in a multi-deck screen. The sieves are selected according to the characteristic dimensions of sieve holes, on the basis of the feed particulate composition. Another example of the intensification of screening is the use of gradual screening (involving the use of additional sieves). There is also the sieve holes enlargement method. It involves the use of sieve holes larger than the assumed limit of classification. This method proves that sometimes it is advisable to slightly compromise the screening efficiency in order to increase capacity.
All the types of screens presented in the paper may be successfully used for screening mineral and municipal waste. Furthermore, screens with flat sieves enable the construction of different process lines and they could be easily adapted to the changing waste segregation process requirements.

Słowa kluczowe:
przesiewacz, sito, drgania, materiał ziarnisty

082. Comparison of the Potential of Using Drum and Vibrating Screens for Segregating Mineral and Municipal Waste

Keywords:
screen, sieve, vibrations, granular material

Pełny text / Full text
PDF (Polish)


mnisw m 
Zadanie Czasopismo, Annual Set The Environment Protection Volume 17. Year 2015 (wersja elektroniczna) dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Ewa Czerwińska, Agnieszka Szparaga
Koszalin University of Technology

Streszczenie
W doświadczeniach laboratoryjnych oceniono aktywność przeciwdrobnoustrojową wodnych wyciągów roślinnych (wywar, napar, macerat) oraz olejków eterycznych na zahamowanie wzrostu chorobotwórczych kolonii bakterii i grzybów. Do przygotowania ekstraktów i olejków wykorzystano różne części następujących roślin: lawenda wąskolistna (Lavandula vera L.), melisa lekarska (Melissa officinalis L.), sosna zwyczajna (Pinus sylvestris L.). Przeciwdrobnoustrojowe właściwości wyciągów i olejków eterycznych testowano na bakteriach: Bacillus subtilis, Escherichia coli, Listeria monocytogenes, Micrococcus luteus, Staphylococcus aureus i grzybach: Alternaria alternata, Aspergillus glaucus, Aspergillus niger, Botritis cinerea, Cladosporium herbarum, Fusarium culmorum, Fusarium oxysporum, Fusarium poae, Fusarium sambucinum, Fusarium solani, Penicillium chrysogenum, Sclerotinia sclerotiorum.
Analiza uzyskanych wyników wykazała, że aktywność wyciągów zależała od gatunku rośliny, sposobu przygotowania wyciągów oraz wrażliwości mikroorganizmów wybranych do badań. Wykazano istotnie różną reakcję testowanych patogenów na wyciągi z poszczególnych gatunków roślin.
Zarówno ekstrakty jak i olejki eteryczne były źródłem substancji aktywnych, które w różnym stopniu hamowały wzrost i rozwój wybranych szczepów bakterii oraz grzybów. Na aktywność przeciwdrobnoustrojową ekstraktów i olejków mogły wpływać: użyty surowiec, efektywność procesów otrzymania wyciągów, a także zawartość składników aktywnych o działaniu antybakteryjnym i przeciwgrzybowym. Działanie hamujące wzrost drobnoustrojów przez ekstrakty roślinne zależało od sposobu przygotowania wyciągów, który prawdopodobnie wpłynął na kształtowanie się różnych profili związków chemicznych.
Olejki eteryczne charakteryzowała największa aktywność przeciwdrobnoustrojowa wobec większości badanych mikroorganizmów, aniżeli wodnych wyciągów roślinnych. Najwyższą aktywnością przeciwbakteryjną, a najniższą przeciwgrzybową wyróżniał się olejek pozyskany z lawendy wąskolistnej. Natomiast najlepszymi właściwościami przeciwgrzybowymi charakteryzował się olejek uzyskany z sosny zwyczajnej.
Spośród badanych mikroorganizmów najwyższą wrażliwość na zastosowane ekstrakty roślinne wykazały szczepy z rodzajów: Listeria monocytogenes, Micrococcus luteus oraz Sclerotinia sclerotiorum, Fusarium poae.

Słowa kluczowe:
aktywność przeciwdrobnoustrojowa, wyciągi roślinne, olejki eteryczne, metoda dyfuzyjna

Antibacterial and Antifungal Activity of Plant Extracts

Keywords:
antimicrobial activity, plant extracts, essential oils, disc diffusion method

Pełny text / Full text
PDF (English)


mnisw m 
Zadanie Czasopismo, Annual Set The Environment Protection Volume 17. Year 2015 (wersja elektroniczna) dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Małgorzata Czarnecka, Jadwiga Nidzgorska-Lencewicz
West Pomeranian University of Technology, Szczecin

Streszczenie
W pracy wykorzystano godzinne wyniki pomiarów stężeń pyłu zawieszonego PM10 oraz podstawowych elementów meteorologicznych rejestrowanych automatycznie w pięciu stacjach funkcjonujących w sieci pomiarowej Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej (ARMAAG). Opracowaniem objęto okres kalendarzowej zimy (grudzień–luty) w latach 2004/2005–2009/2010. Zmienność stężeń zanieczyszczeń w warunkach pogodowych opisanych temperaturą i wilgotnością względną powietrza, ciśnieniem atmosferycznym oraz prędkością i kierunkiem wiatru, oceniono przy zastosowaniu analizy skupień, w tym metody k-średnich, z grupy metod niehierarchicznych. Kompleksowy wpływ warunków meteorologicznych na zmienność imisji pyłu PM10 w wyodrębnionych segmentach określono metodą liniowej regresji wielokrotnej, przy zastosowaniu procedury krokowej postępującej, na poziomie istotności p ≤ 0,05. Udział poszczególnych elementów pogody w kształtowaniu wielkości stężeń określono za pomocą współczynników regresji cząstkowej. Zastosowany algorytm wyodrębnił, w zależności od dzielnicy Trójmiasta, od 4 do 8 optymalnych skupień najwięcej – w Gdyni, odznaczającej się największą imisją pyłu zawieszonego. W większości przypadków głównym czynnikiem zróżnicowania pomiędzy wyodrębnionymi skupieniami był kierunek wiatru. W przeważającej części aglomeracji trójmiejskiej, w Gdyni i w Sopocie, największą imisję pyłu zawieszonego PM10 notowano przy wiatrach SE, podczas gdy w części południowej, w Gdańsku, podwyższone stężenia pyłu notowano przy wiatrach E we Wrzeszczu oraz W w Jasieniu. Skupienia grupujące największe stężenie PM10 charakteryzowały się w większości przypadków najniższą temperaturą powietrza i mniejszą prędkością wiatru, a ponadto często wyższym ciśnieniem i niekiedy nieco mniejszą wilgotnością względną powietrza, czyli warunkami panującymi przy pogodzie antycyklonalnej. Warunki meteorologiczne miały statystycznie istotny wpływ na stężenia PM10 we wszystkich skupieniach, ale zasadniczą rolę odgrywały temperatura powietrza oraz prędkość wiatru. Wiatr, niezależnie od kierunku, był na ogół efektywnym czynnikiem wentylacji przyczyniając się przede wszystkim do zmniejszenia zapylenia powietrza.

Słowa kluczowe:
analiza skupień, regresja, PM10, warunki meteorologiczne

Application of Cluster Analysis in Defining the Meteorological Conditions Shaping the Variability of PM10 Concentration 

Keywords:
cluster analysis, regression, PM10, meteorological conditions

Pełny text / Full text
PDF (English)


mnisw m 
Zadanie Czasopismo, Annual Set The Environment Protection Volume 17. Year 2015 (wersja elektroniczna) dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Patrycjusz Zarębski*, Jacek Borzyszkowski**, Mirosław Marczak**
*Institute of Rural and Agricultural Development PAS, Warszawa
**Koszalin University of Technology

Streszczenie
Autorzy niniejszego opracowania przyjęli za cel główny analizę możliwości wykorzystania energii słonecznej przez obiekty świadczące usługi noclegowe zlokalizowane w pasie nadmorskim. Przyjęto hipotezę, która zakłada, iż zastosowanie bezemisyjnych rozwiązań w postaci kolektorów słonecznych szczególnie w obiektach turystycznych może być ważnym czynnikiem realizacji idei rozwoju zrównoważonego turystyki. Na potrzeby weryfikacji hipotezy podjęto próbę odpowiedzi na szereg pytań dotyczących istoty zrównoważonego rozwoju w turystyce, poziomu natężenia ruchu turystycznego w gminach nadmorskich, emisji gazów cieplarnianych przez obiekty turystyczne, a także możliwości wykorzystania urządzeń do produkcji energii takich, jak kolektory słoneczne.
Przyjęty cel badawczy wymagał w pierwszej kolejności zbadania natężenia ruchu turystycznego. Do badań wybrano turystyczne obiekty sezonowe zlokalizowane w gminach graniczących z Morzem Bałtyckim. W następnej kolejności wykonano analizę wielkość emisji CO2 oraz zużycia energii i ciepłej wody. Na tym etapie wykorzystano wskaźniki dostępne w literaturze. Dane liczbowe dotyczące liczby miejsc noclegowych w gminach nadmorskich pozyskano z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Do określenia zużycia wody w obiektach noclegowych przyjęto wartości zgodnie normą zużycia wody w Polsce, Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. Nr 8, poz. 70); przyjęto, iż 90% zużytej wody, to woda ciepła powyżej 40°C.
Ocenę uwarunkowań wykorzystania energii słonecznej w obiektach turystycznych wykonano w oparciu o średnie wartości promieniowania dziennego w poszczególnych miesiącach w Europie Środkowo-Wschodniej oraz zapotrzebowania na ciepłą wodę użytkową.
Przeprowadzone badania pozwoliły na sformułowanie następujących wniosków.
1. Turystyka zrównoważona nawiązuje bezpośrednio do idei ekorozwoju lub rozwoju zrównoważonego stąd koncentruje się równorzędnie obok spraw gospodarczych i społecznych również na problemach ochrony środowiska, w tym emisji gazów cieplarnianych. Usługi bytowe, które oferują obiekty noclegowe wymagają dużego zaangażowania energii stąd ważnym jest poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań ukierunkowanych na niskoemisyjność gazów cieplarnianych przy produkcji energii.
2. Baza noclegowa w Polsce charakteryzuje się dużą koncentracją usług noclegowych, co szczególnie dotyczy pasa nadmorskiego, w którym zlokalizowane jest 25% miejsc noclegowych w skali kraju. Dodatkowo regiony nadmorskie są głównie odwiedzane w miesiącach letnich, tj. lipcu oraz sierpniu, co powoduje duże natężenie ruchu turystycznego i zapotrzebowania na energię w relatywnie krótkim czasie.
3. Wykorzystanie energii w obiektach turystycznych jest zróżnicowane ze względu na typ obiektu i rodzaj świadczonych usług. Najwyższe zużycie energii występuje w obiektach hotelarskich, natomiast najmniejsze w przypadku kempingów i pól namiotowych. Przekłada się to na emisję CO2, która powstaje przy produkcji energii na potrzeby obsługi turystów. Oszacowano, iż łączna emisja CO2 w obiektach noclegowych gmin nadmorskich w przeciągu roku wynosi 188,7 tys. ton.
4. Jednym z głównych czynników determinujących zapotrzebowanie na energię o obiektach noclegowych jest ciepła woda użytkowa. Do podgrzewania tej wody można zastosować kolektory słoneczne. Przeprowadzona analiza wykazała, iż w przypadku obiektów sezonowych uzyskuje się najwyższą sprawność urządzenia i efektywność produkcji ciepła w stosunku do powierzchni kolektorów.
5. Inwestycje związane z instalacją kolektorów słonecznych mogą wpłynąć na oszczędności energii oraz ograniczą emisję CO2 w regionach turystycznych, co stanowi istotny wkład w rozwój zrównoważony turystyki, jak również rozwój zrównoważony regionu.

Zawarta w niniejszym artykule analiza może stanowić wstęp do szerszych badań, uwzględniających aspekt krajowy oraz międzynarodowy, przykładowo odnoszący się do wszystkich krajów bałtyckich. W przypadku tego pierwszego, badania mogłyby się odnosić do kompleksowych następstw analizowanego zjawiska, m.in. w kontekście bilansu energetycznego Polski.

Słowa kluczowe:
turystyka, rozwój zrównoważony, turystyka zrównoważona, kolektory słoneczne

Sustainable Development and Tourism. Example of Investments Connected with the Installation of Solar Collectors in Seaside Lodging Facilities

Keywords:
tourism, sustainable development, sustainable tourism, solar collectors

Pełny text / Full text
PDF (English)


mnisw m 
Zadanie Czasopismo, Annual Set The Environment Protection Volume 17. Year 2015 (wersja elektroniczna) dofinansowane ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego